تحلیل تکنیکال تاریخچه بسیار قدیمی دارد. آغاز تاریخچه تحلیل تکنیکال با ایجاد کندلهای شمعی شروع میشود. تاجر برنج ژاپنی مونهیسا هما (Munehisa Homma) در قرن هجدهم متوجه شد که قیمت تنها بر اساس عرضه و تقاضا شکل نمیگیرد؛ بلکه روانشناسی معاملهگران تاثیر بسیار زیادی بر معاملات دارد. او سیستمی برای ثبت قیمت باز شدن، قیمت بسته شدن، بالاترین قیمت و پایین ترین قیمت ایجاد کرد که در نهایت منجر به ایجاد کندلهای ژاپنی شد.
در اواخر قرن نوزدهم با گسترش کندلهای ژاپنی، چارلز داو (Charles Dow) تحلیل تکنیکال در غرب را شکل داد. دنیای غرب اکنون وجود تحلیل تکنیکال را به آقای داو مدیون است. داو تمام ایدههایش را با عنوان سرمقاله منتشر کرد و پس از مرگ وی در سال ۱۹۰۲ همکارانش مقالات او را با عنوان نظریه داو منتشر کردند:
بعد از داو در اوایل قرن بیستم، تحلیل تکنیکال آرام آرام به تکامل رسید و ابزارهای امروزی توسط ریچارد وایکوف (Richard Wyckoff) و رالف نلسون الیوت (Ralph Nelson Elliott) ایجاد شد:
در نیمه دوم قرن بیستم، با ورود کامپیوترها به تحلیل تکنیکال، جهش بزرگی ایجاد شد. این اتفاق باعث میشد دیگر معاملهگران نیازی به ترسیم نمودارها بر روی کاغذ نداشته باشند و کامپیوترها با فرموله کردن ریاضی رفتار قیمت، باعث ایجاد اندیکاتورها و اسیلاتورها شدند:
تحلیل تکنیکال به معنای علم مطالعه رفتار گذشته بازار برای پیشبینی جهت آینده قیمت است. با تحلیل تکنیکال دیگر تمرکز برروی دادههای اقتصادی، گزارشات مالی، اخبار و … نیست و رفتار قیمت در گذشته ملاک بررسی تحلیلگران است. برای درک بهتر میتوان سه اصل برای تحلیل تکنیکال عنوان کرد:
اگر میخواهید در بازارهای مالی (سهام، فارکس و کریپتو) فعالیت کنید، یادگیری تحلیل تکنیکال ضروری است. یادگیری تحلیل تکنیکال به شما این امکان را میدهد که به جای حدس و گمان، از شواهد و آمار عینی استفاده کنید و با تحلیل قیمت، احتمالات مختلف را بررسی کنید. در ادامه اهمیت یادگیری تحلیل تکنیکال را در قالب جدول با یکدیگر بررسی میکنیم:
| ردیف | اهمیت یادگیری | توضیحات کاربردی | دستاورد معاملهگر |
| ۱ | مستقل شدن در بازار | رهایی از شایعات، اخبار فریبدهنده و کانالهای سیگنال. | تصمیمگیری مستقل و با اعتمادبهنفس بالا |
| ۲ | زمانسنجی دقیق (Timing) | تعیین دقیقترین قیمت برای ورود (خرید) و خروج (فروش). | جلوگیری از خرید در اوج قیمت و فروش در کف |
| ۳ | مدیریت ریسک پیشرفته | تعیین نقطه «حد ضرر» (Stop Loss) پیش از باز کردن هر معامله. | محافظت از سرمایه اولیه در برابر نوسانات شدید |
| ۴ | انعطافپذیری بالا | قابلیت اجرای اصول نموداری در بورس، کریپتو، فارکس و طلا. | امکان کسب درآمد از بازارهای مختلف بدون محدودیت |
| ۵ | درک روانشناسی بازار | تشخیص نواحی اوج ترس (فرصت خرید) و اوج طمع (موقعیت فروش). | همراه شدن با پول هوشمند و جهت اصلی بازار |
برای اینکه بتوانیم از تحلیل تکنیکال در معاملات خود استفاده کنیم، نیاز است در ابتدا مفاهیم ابتدایی این روش تحلیلی را یاد بگیریم. مفاهیم ابتدایی این روش مانند الفبا بوده و یادگیری آن موجب درک زبان مشترک معاملهگران میشود.
نمودار قیمت (Price Chart)، اصلیترین ابزار یک تحلیلگر تکنیکال است که نشان دهنده تغییرات قیمت در بازههای زمانی مختلف است. نمودار قیمت دارای دو محور عمودی و افقی بوده که به ترتیب نشان دهنده قیمت و زمان است. نحوه نمایش در نمودارها انواع مختلفی مانند نمودار شمعی، نمودار میلهای و یا نمودار خطی دارد. در این میان محبوبترین نمودار برای تحلیلگران تکنیکالی نمودار شمعی است.
کندل استیک یا نمودار شمعی، یک روش برای نشان دادن تغییرات قیمت بر روی نمودار است. با کندل استیک شما به ۴ داده دست پیدا میکنید: قیمت باز شدن (Open)، قیمت بسته شدن (Close)، بالاترین قیمت (High) و پایینترین قیمت (Low).
کندلها معمولاً از دو بخش تشکیل میشوند:
قیمت در نمودار به صورت یک خط صاف حرکت نمیکند. قیمت معمولا در موجها به صورت زیگزاگی حرکت کرده و این موجها در نهایت موجب ایجاد روند میشود. در نمودار به صورت کلی ۳ روند تعریف شده است:
سطوح کلیدی که بر روی نمودار قرار دارند و در در آن نواحی تجمع دستورات خرید و فروش وجود دارد را حمایت و مقاومت میگویند. این سطوح باعث میشوند قیمت نتواند به راحتی حرکت کند.
حجم معاملات به معنای میزان سهام یا تعداد قراردادهایی که در یک بازه زمانی معامله شده است. حجم معاملات برای قیمت مانند بنزین برای ماشین است؛ قیمت بدون حجم معاملات قادر به حرکت نیست. تکنیکالیستها هرچه حجم معاملات یک نمودار بیشتر باشد، آن را معتبرتر و قدرتمندتر میدانند و نمودار با حجم معاملات کم را معمولا ضعیف و بدون اعتبار تلقی میکنند.
H3:تایم فریم
تایم فریم در نمودار نشان دهنده این است که هر واحد (به طور مثال هر کندل) در نمودار چه بازه زمانی را پوشش میدهد. تایم فریمها معمولا از ثانیهای شروع شده و تا هفتگی و ماهانه ادامه دارد. به طور مثال وقتی که شما تایم فریم یک نمودار را روی دیلی (D) قرار میدهید، هر کندل تغییرات قیمتی یک روز معاملاتی را به شما نشان میدهد. انتخاب تایم فریم مناسب برای ترید، به سبک ترید شما وابسته است. در صورتی که کوتاه مدت معامله میکنید تایم فریمهای دقیقهای، در صورتی که میان مدت معامله میکنید تایم فریمهای ساعتی و روزانه و درصورتی که بلند مدت معامله میکنید تایم فریم هفتگی و ماهانه برای شما مناسب است.
| سبک معاملاتی | تایمفریمهای کاربردی | مدت زمان باز بودن پوزیشن |
| اسکالپینگ (Scalping) | ۱ دقیقه (۱M) تا ۵ دقیقه (۵M) | چند ثانیه تا چند دقیقه |
| معاملات روزانه (Day Trading) | ۵ دقیقه (۵M) تا ۱ ساعت (۱H) | چند ساعت (بسته شدن تا پایان روز) |
| سوینگ تریدینگ (Swing Trading) | ۴ ساعته (۴H) و روزانه (۱D) | چند روز تا چند هفته |
| پوزیشن تریدینگ (Position Trading) | هفتگی (۱W) و ماهانه (۱M) | چند ماه تا چند سال (بلندمدت) |
برای اینکه بتوانیم رفتار قیمت را بررسی کنیم نیازمند نمودار هستیم. در تحلیل تکنیکال ۳ نوع نمودار اصلی وجود دارد. نمودار خطی، نمودار میلهای و نمودار شمعی ژاپنی. هر سه این نمودارها محبوب معاملهگران است اما نمودار شمعی ژاپنی، محبوبیت و کاربرد بسیار زیادی میان معاملهگران سراسر دنیا دارد.
| ویژگی | نمودار خطی | نمودار میلهای | نمودار شمعی |
| دادههای نمایشدادهشده | فقط قیمت بسته شدن (Close) | هر ۴ قیمت اصلی (OHLC) | هر ۴ قیمت اصلی (OHLC) |
| وضوح بصری روانشناسی بازار | ضعیف (حذف جزئیات نوسان) | متوسط (نیاز به دقت روی زبانهها) | بسیار عالی (با بدنهها و سایههای رنگی) |
| میزان نویز و نوسانات جزیی | بسیار کم (نمودار کاملاً صاف است) | بالا | بالا |
در نمودار قیمت روندهای متفاوتی میسازد. کمی قبل آموختیم که روند چیست و چطور تشکیل میشود. برای ترسیم خط روند ما نیاز به داشتن یک روند داریم. خط روند یکی از سادهترین و در عین حال کاربردیترین ابزار تحلیل تکنیکال است. به صورت کلی در تکنیکال میتوان دو خط روند ترسیم کرد:
۱. خط روند صعودی (Uptrend Line)
در یک روند صعودی، قیمت به صورت پیوسته سقفهای بالاتر (Higher Highs) و کفهای بالاتر (Higher Lows) میسازد. این وضعیت نشاندهنده قدرت خریداران بر فروشندگان است.
۲. خط روند نزولی (Downtrend Line)
در یک روند نزولی، قیمت مدام سقفهای پایینتر (Lower Highs) و کفهای پایینتر (Lower Lows) میسازد. این حالت نشاندهنده قدرت فروشندگان و ترس در بازار است.
تجربه در تحلیل تکنیکال به من ثابت کرده است که روند دوست شماست. تا زمانی که روند تغییر نداشته، مخالف روند وارد معاملات نشوید و همیشه همراه با روند معامله کنید.
تا اینجا با یکدیگر متوجه شدیم که تحلیل تکنیکال چیست و چه ویژگیهایی دارد. اما سوال اصلی اینجاست که چه زمانی برای استفاده از تحلیل تکنیکال مناسب است؟ به صورت کلی استفاده از تحلیل تکنیکال زمانبندی خاصی ندارد، اما با استفاده از چند قانون میتوان روند معاملاتی را بهبود داد.
همه روشهای تحلیل نقاط قوت و ضعف دارند. تحلیل تکنیکال نیز یک ابزار بی نقص نیست و در کنار کاربردهای فراوان، محدودیتهایی نیز برای کابران ایجاد میکند. در ادامه نقاط قوت و ضعفی که یک معاملهگر هنگام استفاده از تحلیل تکنیکال میبایست بداند را برای شما آوردهایم:
اندیکاتورها ابزارهای کمکی هستند که دادههای پایه بازار مثل قیمت باز و بسته شدن را بر اساس فرمولهای ریاضی و آماری پردازش میکنند. در نتیجه اندیکاتورها داده بازار را فرموله کرده و در اختیار معاملهگران تحلیل تکنیکال قرار میدهند. اما شاید از خود بپرسید که اندیکاتورها چه کمکی به تحلیلگران میکنند؟
در تحلیل تکنیکال سبکهای معاملاتی مختلفی وجود دارد که طی گذر زمان توسط معاملهگران بزرگ ایجاد شده و سپس توسعه یافتهاند. از معروفترین سبکهای تحلیل تکنیکال میتوانیم به سبک کلاسیک، سبک الیوت، سبک ایچیموکو و سبک پرایس اکشن اشاره کرد. در ادامه این سبکها را به شما معرفی خواهیم کرد:
سبک کلاسیک
سنتیترین و قدیمیترین رویکرد نگاه به نمودار را میتوانیم سبک کلاسیک به نامیم که بر اساس نظریه داو پایهگذاری شده است. در این سبک تمرکز اصلی بر روی پیدا کردن ساختار هندسی روی نمودار بوده و از خطوط حمایت و مقاومتی، الگوها (مانند سر و شانه، سقف دو قلو و …) و کانالهای قیمتی استفاده میشود.
پرایس اکشن
پرایس اکشن یک سبک تحلیل تکنیکال است که خود میتواند به چند زیر شاخه تقسیم شود. در پرایس اکشن تمرکز کاملا بر روی نمودار و قیمت بوده و هیچگونه ابزارهای جانبی در آن استفاده نمیشود. از سبکهای معروف در پرایس اکشن میتوان به سبکهای زیر اشاره کرد:
سیستم معاملاتی ایچیموکو
ایچیموکو یک اندیکاتور تماما ژاپنی بوده که تمامی نیازهای معاملهگران را برآورده میکند. این اندیکاتور به تنهایی سطوح حمایت و مقاومت، نقطه ورود و حتی شتاب بازار را به تحلیلگران نشان میدهد.
سبک الیوت
تمرکز الیوت بر شمارش گامهای بازار و پیشبینی موجهای آینده قیمتی است. رالف نلسون الیوت خالق سبک الیوت معتقد است که باید روی تصویر بزرگ از مارکت تمرکز کنیم. او معتقد است بازار از ۵ موج در جهت روند (امواج جنبشی یا Impulse) و ۳ موج در خلاف جهت روند (امواج اصلاحی یا Corrective) تشکیل میشود.
| سبک معاملاتی | میزان پیچیدگی | نیاز به اندیکاتور | بهترین کاربرد | سرعت صادر شدن سیگنال |
| کلاسیک | ساده تا متوسط | متوسط | بازارهای دارای روند افقی و رنج | متوسط |
| پرایس اکشن | متوسط تا بالا | ندارد | نوسانگیری سریع (اسکالپ) و سوینگ | بسیار سریع و بدون تاخیر |
| ایچیموکو | متوسط | دارد (سیستم اختصاصی) | تعقیب روندهای قوی (فارکس و کریپتو) | متوسط |
| امواج الیوت | بسیار بالا | ندارد | تحلیل میانمدت و بلندمدت مارکت | کند (نیاز به صبوری زیاد) |
برای مشاهده نمودارها و ترسیم ابزارها، به نرمافزارهای تخصصی نیاز دارید. پلتفرمهای زیادی امکان تحلیل تکنیکال را برای معاملهگران فراهم کردهاند. اما معروفترین آنها تریدینگ ویو و متاتریدر (۴ و ۵) است.
تریدینگ ویو
تریدینگ ویو در دنیای امروزی مدرنترین و قدرتمندترین پلتفرم تحلیل محسوب میشود. این پلتفرم در کنار فضای تحلیلی، یک فضای اجتماعی برای تریدرها نیز فراهم کرده است. از مهمترین ویژگیهای تریدینگ ویو میتوانیم به موارد زیر اشاره کنیم:
متاتریدر ۴ و ۵
متاتریدر یک پلتفرم معاملاتی است که همزمان با فراهم کردن امکان معامله برای کاربران، ابزارهای تحلیلی را نیز در اختیار کاربران قرار میدهد. متاتریدر که در حال حاضر در دو نسخه ۴ و ۵ در دسترس کاربران است توسط بروکرها برای کاربران قابل دریافت است. این نرمافزار برای تمامی پلفترمها (وب، ویندوز، اندروید، مک و iOS) در دسترس است. برخی از ویژگیهای متاتریدر عبارت است از:
برای یادگیری تحلیل تکنیکال لازم است ۵ مرحله را طی کنید. اما قبل از این مراحل، باید بدانید که آموزش تحلیل تکنیکال به تنهایی کافی نیست؛ بلکه قدرت پیادهسازی مطالب بر روی نمودار است که فرق بین معاملهگر سودده و ضررده را مشخص میکند. به همین دلیل حتما پس از یادگیری مطالب، به تمرین و تکرار بپردازید و سپس وارد دنیای بازارهای مالی شوید.
| مرحله | عنوان مرحله | تمرکز اصلی یادگیری | دستاورد این مرحله |
| ۱ | الفبای بازار | یادگیری اصطلاحات پایه بازار | توانایی باز کردن، تنظیم و کار با نمودارها |
| ۲ | پایههای نمودار | شناخت ساختار کندلها، سطوح حمایت/مقاومت | توانایی خواندن جهت حرکت و رفتار خالص قیمت |
| ۳ | ابزارهای کمکی و کلاسیک | یادگیری اندیکاتورهای مهم (مثل RSI و میانگین متحرک) و ابزار های کمک | توانایی فیلتر کردن سیگنالها |
| ۴ | انتخاب سبک و استراتژی | انتخاب یک سبک تخصصی (مانند پرایس اکشن) و نوشتن قوانین ورود و خروج. | داشتن یک سیستم معاملاتی شخصی |
| ۵ | تمرین، مدیریت ریسک و روانشناسی | یادگیری فرمولهای مدیریت سرمایه و تست استراتژی در حساب دمو (آزمایشی) | تبدیل شدن از یک تحلیلگر به یک معاملهگر عملی |
در نهایت متوجه شدیم که تحلیل تکنیکال صرفا یک ابزار تصمیمگیری برای ورود به معاملات است. در نمودار هیچ قطعیتی وجود ندارد؛ اما با استفاده از تحلیل تکنیکال میتوان گذشته بازار را بررسی کرد و برای احتمالات آینده بازار آماده شد. یادگیری تحلیل تکنیکال زمانبر بوده و بخش زیادی در آن به تجربه بر میگردد. در نهایت تحلیل تکنیکال میتواند به ابزاری قدرتمند برای شما در بازارهای مالی تبدیل شود.
تحلیل تکنیکال به معنای علم مطالعه رفتار گذشته بازار برای پیشبینی جهت آینده قیمت است.
به جهت جذابیت بصری و روان بودن مطالب تحلیل تکنیکال برای مبتدیان مناسبتر است.
تحلیل تکنیکال در تمامی بازارها قابل استفاده است؛ اما بیشترین کاربرد مربوط به بازارها با حجم بالای نقدینگی است.
خیر؛ هر سبک تحلیلی احتمال خطا دارد و تحلیل تکنیکال نیز از آن مستثنا نیست.
خیر؛ هر سبک تحلیلی بدون رعایت مدیریت سرمایه، منجر به شکست خواهد شد.
