به زبان خلاصه و ساده، اهرم به معنای این است که شما مقدار سرمایهای از بروکر یا صرافی قرض میگیرید. این سرمایه به شما اجازه میدهد علاوه بر سرمایه خود، با سرمایهای که قرض میگیرید بتوانید مقدار بیشتری معامله کنید. استفاده از اهرم معمولا با هدف کسب سود از تغییرات کوچک در بازار است. تصور کنید که شما میخواهید یک ملک خریداری کنید. اما تنها ۱ میلیارد تومان دارید. ۹ میلیارد دیگر وام میگیرید و در نهایت یک ملک ۱۰ میلیاردی را خریداری میکنید. حالا شما با پول کم، صاحب یک دارایی بزرگتر شدهاید.
باید بدانید همانطور که لوریج میتواند سود شما را بزرگتر کند، به همان میزان نیز میتواند باعث بزرگتر شدن ضرر شما شود. به همین دلیل همیشه به معاملهگران مبتدی پیشنهاد میکنم در استفاده از لوریج با احتیاط پیش بروید و با لوریج کم معاملات خود را آغاز کنید.
سرمایه اولیه که شما در صرافی یا بروکر به عنوان تضمین قرار میدهید تا بتوانید اعتبار بگیرید را مارجین میگویند. در واقع مارجین سهم تریدر و لوریج تعیین کننده میزان اعتباری است که صرافی یا بروکر در اختیار شما میگذارد. برای مثال تصور کنید که میخواهید یک معامله به ارزش ۱۰ هزار دلار انجام دهید. با توجه به اینکه چه لوریجی را انتخاب میکنید، میزان اعتبار دریافتی شما از صرافی یا بروکر تعیین میشود. برای نمونه شما در این مثال میخواهید از لوریج ۵ استفاده کنید.
۱۰,۰۰۰÷ ۵ = ۲۰۰۰ (میزان معاملهای که میخواهید انجام دهید÷ لوریج انتخابی= سرمایهای که معاملهگر باید به عنوان وثیقه بگذارد)
در این مثال معاملهگر با درگیر کردن ۲ هزار دلار از سرمایه خود، یک معامله ۱۰ هزار دلاری انجام میدهد و صرافی یا بروکر، ۸ هزار دلار باقی مانده برای معامله را تامین میکند.
مارجین (سهم تریدر) و لوریج (تعیین کننده میزان اعتبار صرافی) در زمانی که حجم معامله شما ثابت است، رابطه معکوس دارند. وقتی شما میخواهید حجم ثابتی را معامله کنید (در مثال ۱۰ هزار دلار) هرچقدر لوریج بزرگتر شود، مارجین (سهم تریدر) کمتر میشود.
برای درک راحتتر این موضوع، در جدول زیر لوریج و مارجین را با یکدیگر مقایسه کردیم:
| ویژگی | مارجین (Margin) | لوریج (Leverage) |
| تعریف ساده | سهم تریدر؛ مقدار پول نقدی که خودتان به عنوان وثیقه وسط میگذارید. | ضریب قدرت خرید؛ ابزاری که سرمایه شما را چند برابر میکند. |
| ماهیت | یک دارایی واقعی (پول نقد درون حساب شما). | یک نسبت ریاضی (عدد یا ضریب مثل ۱۰x یا ۱:۵۰). |
| منبع تامین | توسط خود تریدر (معاملهگر) تامین میشود. | به صورت اعتباری توسط صرافی یا بروکر ارائه میشود. |
| تاثیر بر معامله | مشخص میکند چقدر از پول شما برای باز نگه داشتن معامله قفل میشود. | مشخص میکند حجم و اندازه معامله شما چقدر بزرگتر از پول واقعیتان باشد. |
| واحد اندازهگیری | به صورت عدد و درصد یا ارز پایه (مثل ۵۰۰ دلار یا ۵٪) بیان میشود. | به صورت نسبت یا ضریب (مثل ۱:۲۰ یا ۲۰x) بیان میشود. |
| رابطه با یکدیگر | هرچه لوریج بالاتر برود، مارجین مورد نیاز برای یک معامله مشخص کمتر میشود. | هرچه مارجین کمتری بگذارید، یعنی از لوریج بالاتری استفاده کردهاید. |
لوریج بر پایه وام و اعتبار بنا شده است. در این فرآیند بروکر یا صرافی در نقش تامین کننده اعتبار یا وام ظاهر شده و مبلغ مورد نیاز را در اختیار معاملهگر میگذارد. اما وقتی از لوریج استفاده میکنیم، دقیقا چه اتفاقی رخ میدهد؟ در ادامه به صورت مرحله به مرحله با هم بررسی میکنیم:
حالا که با مفهوم لوریج و مارجین کاملا آشنا شدیم باید از خود بپرسیم که لوریج در بازارهای مالی چه کاربردی دارد؟ معاملهگران مبتدی فکر میکنند که لوریج برای ریسک کردن است؛ اما لوریج اهداف مهمتری برای معاملهگران حرفهای دارد که در ادامه با هم بررسی میکنیم:
در بیشتر بازارهای بزرگ جهان قابلیت استفاده از اهرم معاملاتی برای کاربران وجود دارد؛ اما قوانین استفاده و نحوه کاربرد آن کاملا متفاوت است. در ادامه به بررسی بزرگترین بازارهای مالی جهان که قابلیت لوریج را به کاربران ارائه میدهند می پردازیم:
بازار تبادل ارزهای خارجی که فارکس نام دارد، بیشترین و سنگینترین لوریج را در میان دیگر بازارها در اختیار معاملهگران قرار میدهد. ترید اهرم دار در بازار فارکس میتواند بدون دانش، میتواند منجر به ضررهای جبران ناپذیر شود. از آنجا که نوسانات روزانه ارزها بسیار کوچک است؛ بروکرها با ارائه اهرمهای بالا به معاملهگران امکان ترید را میدهند تا این نوسانات کوچک ارزش معامله را داشته باشند. مهمترین ویژگیهای استفاده از اهرم را میتوان موارد زیر عنوان کرد:
ترید با اهرم در بازار ارزهای دیجیتال در دو قالب معاملات فیوچرز (Futures) و معاملات مارجین (Margin) انجام میشود. ترید با اهرم در بازار ارزهای دیجیتال با ریسک بسیار بالایی همراه است؛ پس حتما میبایست با اطلاعات کافی در این زمینه شروع به معامله کنید. به همین دلیل ترکیب نوسانات بالا با اهرم معاملاتی، میتواند فرصتهایی با ریسک بالا برای معاملهگران فراهم کند. اصلیترین ویژگیهایی که میبایست برای معامله با اهرم در ارزهای دیجیتال بدانید عبارت است از:
مفهوم پایه لوریج در هر دو بازار یکسان است؛ اما نحوه عملکرد، قوانین و ریسکهای آن کاملا متفاوت است. به صورت کلی تفاوت لوریج در فارکس و کریپتو در میزان اهرم قابل استفاده، میزان نوسانات بازار و قوانین نظارتی خلاصه میشود.
میزان و سقف اهرم قابل استفاده:
در بازار فارکس بروکرها اهرمهای بسیار سنگینی (مانند ۱:۱۰۰، ۱:۵۰۰ و حتی بالاتر) ارائه میدهند. اما در کریپتو، صرافیها معمولاً اهرمها را محدودتر ارائه میدهند؛ برای بیتکوین حداکثر تا ۱۰۰x یا ۱۲۵x و برای ارزهای کوچکتر (آلتکوینها) معمولاً بین ۵x تا ۲۰x است.
میزان نوسانات بازار:
در فارکس قیمت جفتارزها حرکتهای بسیار آرامی دارد (مثلاً ۰.۵٪ در روز). بنابراین برای کسب سود منطقی، ناگزیر باید از اهرمهای بالاتر استفاده کنید.
ولی در کریپتو، بازار به شدت پرنوسان است و حرکتهای ۱۰ تا ۲۰ درصدی در یک روز کاملاً عادی است. در کریپتو، یک اهرم کوچک (مثل ۵x) به اندازه یک اهرم بزرگ در فارکس ریسک دارد؛ چون یک نوسان ۲۰ درصدی در جهت مخالف معاملات شما، منجر به از دست دادن پولتان میشود.
قوانین نظارتی (رگولاتوری):
فارکس یک بازار سنتی و به شدت قانونمند است. سازمانهای نظارتی بزرگ در اروپا و آمریکا، برای محافظت از تریدرها، سقف لوریج را محدود کردهاند.
کریپتو ساختار قانونمند کمتری دارد. صرافیهای ارز دیجیتال دست تریدرها را برای انتخاب اهرمهای بالا کاملاً باز میگذارند که این موضوع ریسکِ معاملاتی افراد مبتدی را به شدت بالا میبرد.
| فاکتور مقایسه | لوریج در فارکس | لوریج در کریپتو |
| سقف اهرم معمول | بسیار بالا (تا ۱:۵۰۰ یا بیشتر) | متوسط تا پایین (معمولاً تا ۲۰x یا ۱۰۰x) |
| نوسان بازار | بسیار کم و محدود | بسیار شدید و ناگهانی |
| سطح ریسک اهرم ۱۰ | کم تا متوسط | بسیار بالا و خطرناک |
| ساعت فعالیت بازار | ۵ روز در هفته (تعطیلی آخر هفته) | ۷ روز هفته (بدون تعطیلی) |
استفاده از لوریج به تنهایی نه خوب است و نه بد. لوریج یک شمشیر دولبه است که نحوه استفاده از آن میتواند مشخص کند این ابزار برای شما سودساز باشد و یا منجر به ضررهای جبران ناپذیر شود. با بررسی مزایا و معایب لوریج، میتوانیم برای استفاده از آن با دید بازتری تصمیم گیری کنیم:
| مزایا | معایب |
| افزایش چند برابری پتانسیل سود | افزایش چند برابری پتانسیل ضرر |
| امکان معامله با سرمایه بسیار کم | ریسک بالای کال مارجین و لیکویید شدن |
| بازدهی بالای سرمایه و آزاد ماندن نقدینگی | کارمزدها و هزینههای معاملاتی بیشتر |
| کسب سود منطقی از نوسانات ریز بازار | ایجاد هیجان و آسیب به روانشناسی ترید |
تجربه معاملاتی
در اوایل شروع فعالیتم در بازار فارکس، با مفهوم لوریج آشنا نبودم. به همین دلیل سرمایهی شخصی خود را طی یک معامله با وارد کردن حجم نامناسب و استفاده نادرست از لوریج از دست دادم. معاملهگران مبتدی در ابتدای کار در دام لوریج میافتند و احساس طمع باعث میشود با استفاده از اهرم، سرمایه خود را در ابتدای فعالیت خود از دست بدهند.
نقطهای که یک معاملهگر باید هوشیار باشد اینجاست. لوریج یا اهرم بالا اگر به درستی مورد استفاده قرار نگیرد، میتواند در لحظهای تمام سرمایه و دارایی شما را نابود کند. در حالت عادی و بدون لوریج، یک دارایی باید صفر شود تا سرمایه شما از بین برود؛ اما با استفاده نادرست از لوریج با کوچکترین نوسان، در کسری از ثانیه دارایی شما را تحت تاثیر قرار میگیرد. اگر تا به حال با استفاده از لوریج سرمایه خود را از دست دادهاید؛ حتما با پیغام کال مارجین روبهرو شدهاید. اما این پیام چه معنایی میدهد؟
کال مارجین
کال مارجین آخرین اخطار صرافی به معاملهگر است. وقتی معامله در ضرر است و سرمایه در مرز نابودی قرار میگیرد، صرافی یا بروکر به معاملهگر هشدار میدهد که سرمایه شما در معرض نابودی است؛ یا پول جدیدی به معامله اضافه کن تا معامله بسته نشود، یا فورا توسط صرافی معامله بسته خواهد شد.
لیکویید شدن
اگر به هشدار صرافی توجه نکرده و سرمایه جدیدی وارد معامله نکنید صرافی معامله را به صورت خودکار میبندد. اما چرا صرافی معامله را میبندد؟ زمانی که میزان ضرر شما برابر با سرمایه شما (مارجین) بشود، دارایی شما صفر شده و صرافی برای جلوگیری از ضرر خود در همان نقطه معامله را به صورت خودکار میبندد. در این لحظه وام صرافی به حساب خودش بازگشته و مارجین ابتدایی شما نیز صفر شده است.
| فاکتور | کال مارجین (Margin Call) | لیکوئید شدن (Liquidation) |
| وضعیت معامله | معامله هنوز باز است، اما در خطر جدی قرار دارد. | معامله توسط سیستم بسته شده و کار تمام است. |
| ماهیت اتفاق | فقط یک هشدار و آژیر خطر است. | یک اقدام عملی است. |
| وضعیت پول شما | پول شما کم شده اما هنوز کاملاً صفر نشده است. | سرمایه درگیر شما در آن معامله کاملاً صفر شده است. |
| راهکار | میتوانید با واریز سرمایه بیشتر، معامله را نجات دهید. | هیچ راه چارهای ندارد و پول از بین رفته است. |
در این مقاله با مفهوم لوریج و اهرم در بازارهای مالی آشنا شدیم. به صورت کلی استفاده از لوریج در معاملات، ریسکهای زیادی را به همراه دارد. پیشنهاد میشود معاملهگران مبتدی در آغاز فرآیند خود در بازارهای مالی از لوریج استفاده نکنند یا نهایتا از اهرمهای ۲x و ۳x استفاده کنند. اهرمپایین موجب میشود کنترل معاملات از دست شما خارج نشود و بتوانید در بلند مدت سودآوری خود را حفظ کنید. خاطرنشان میشود در بازارهای مالی اصل اول بر نگهداری و حفظ سرمایه و سپس در مرحله دوم ایجاد رشد و کسب سود است.
لوریج ابزاری است که به معاملهگر اجازه میدهد با چندین برابر سرمایه خود معامله کند.
خیر؛ ترید با اهرم همواره همراه با ریسک بسیار زیاد و هیجانات است. ترید با اهرم به هیچ عنوان به معاملهگران مبتدی پیشنهاد نمیشود.
به صورت خلاصه مارجین به معنای وثیقه شما و لوریج به معنای ضریبی است که قدرت خرید شما را مشخص میکند.
بله؛ اما به دلیل نوسانات کم در بازار فارکس، برای کسب سود ناچیز هم نیاز به سرمایه زیادی خواهید داشت.
